ਪੱਖਾ ਚੱਲੇ, AC ਚੱਲੇ, ਠੰਡਾ ਪਾਣੀ ਪੀਓ — ਫਿਰ ਵੀ ਸਾਹ ਔਖਾ ਹੋਵੇ। ਲੁਧਿਆਣਾ ਵਿੱਚ ਅੱਜ 39°C ਹੈ, ਦਿਨ ਵੇਲੇ 41°C ਤੱਕ ਗਿਆ। ਅਤੇ ਮਾਨਸੂਨ? ਉਹ ਅਜੇ ਦੂਰ ਖੜ੍ਹਾ ਹੈ — ਆਉਣ ਦਾ ਨਾਂਅ ਨਹੀਂ ਲੈ ਰਿਹਾ।

ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਇਸ ਵਾਰ ਗਰਮੀ ਕਿੰਨੀ ਭਿਆਨਕ ਹੈ ?

The Tribune ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਮੁਤਾਬਕ ਇਸ ਵਾਰ June 2026 ਸੌ ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਰਿਕਾਰਡ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਖੁਸ਼ਕ June ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ। 1 ਜੂਨ ਤੋਂ 24 ਜੂਨ ਤੱਕ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਆਮ ਨਾਲੋਂ 25% ਘੱਟ ਮੀਂਹ ਪਿਆ। ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਵਿੱਚ ਤਾਂ 60% ਘਾਟਾ ਰਿਹਾ।

ਦੇਖੋ — ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ June ਵਿੱਚ ਗਰਮੀ ਹਮੇਸ਼ਾ ਪੈਂਦੀ ਹੈ। ਪਰ ਇਸ ਵਾਰ ਮੀਂਹ ਦੀ ਬੂੰਦ ਵੀ ਨਹੀਂ। ਅਤੇ ਮਾਨਸੂਨ ਜੋ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ 30 ਜੂਨ ਤੱਕ ਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ — ਉਹ ਇਸ ਵਾਰ ਲੇਟ ਹੈ।

ਮਾਨਸੂਨ ਕਿੱਥੇ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਿਆ ਹੈ ਹੁਣ ?

IMD ਦੀ ਤਾਜ਼ਾ ਖਬਰ ਮੁਤਾਬਕ ਮਾਨਸੂਨ ਹੁਣ ਗੁਜਰਾਤ, ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼, ਝਾਰਖੰਡ ਅਤੇ ਬਿਹਾਰ ਦੇ ਕੁਝ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚ ਚੁੱਕਾ ਹੈ। ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਅੱਗੇ ਵਧ ਰਿਹਾ ਹੈ। 2-8 ਜੁਲਾਈ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਇਹ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼, ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ-ਹਰਿਆਣਾ ਵੱਲ ਮੁੜੇਗਾ।

ਮਤਲਬ ਸਿੱਧਾ — ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਮਾਨਸੂਨ 27 ਜੂਨ ਤੋਂ 3 ਜੁਲਾਈ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਆ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਇਸ ਵਾਰ ਮੌਸਮ ਦਾ ਮਿਜ਼ਾਜ਼ ਥੋੜਾ ਅੜੀਅਲ ਹੈ — ਕੋਈ ਗਾਰੰਟੀ ਨਹੀਂ।

ਮਾਨਸੂਨ ਲੇਟ ਕਿਉਂ ਹੋਇਆ ?

ਇਸ ਵਾਰ El Niño ਦਾ ਅਸਰ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੈ। El Niño ਉਦੋਂ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਪ੍ਰਸ਼ਾਂਤ ਮਹਾਸਾਗਰ ਦਾ ਪਾਣੀ ਗਰਮ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ — ਅਤੇ ਇਹ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਮਾਨਸੂਨ ਦੇ ਰਾਹ ਵਿੱਚ ਅੜਿੱਕਾ ਬਣਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਬੰਗਾਲ ਦੀ ਖਾੜੀ ਵਿੱਚ ਮਾਨਸੂਨ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਖਿੱਚਣ ਵਾਲੇ low-pressure systems ਵੀ ਇਸ ਵਾਰ ਕਮਜ਼ੋਰ ਰਹੇ।

ਪਰ ਇਹੀ ਵਜ੍ਹਾ ਹੈ ਕਿ ਮਾਹਰ ਕਹਿੰਦੇ ਨੇ — ਜਦੋਂ ਵੀ ਮੀਂਹ ਆਵੇਗਾ, ਜ਼ੋਰਦਾਰ ਆਵੇਗਾ।

ਮੀਂਹ ਆਉਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕੀ ਹੋਵੇਗਾ ?

IMD ਦੇ ਮਾਹਰਾਂ ਮੁਤਾਬਕ ਜਦੋਂ ਮਾਨਸੂਨ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਇੱਕ ਖਾਸ ਤਬਦੀਲੀ ਦਿੱਸਦੀ ਹੈ। ਪੱਛਮੀ ਹਵਾਵਾਂ ਬਦਲਦੀਆਂ ਨੇ, ਤਾਪਮਾਨ ਅਚਾਨਕ 5-8 ਡਿਗਰੀ ਡਿੱਗਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਮਿੱਟੀ ਦੀ ਉਹ ਖੁਸ਼ਬੂ ਆਉਂਦੀ ਹੈ ਜੋ ਮਹੀਨਿਆਂ ਬਾਅਦ ਨੱਕ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਕਰਦੀ ਹੈ।

ਉਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕੁਝ ਦਿਨ ਗਰਜ ਵਾਲੇ ਬੱਦਲ ਆਉਣਗੇ, ਥੋੜੀ-ਥੋੜੀ ਬੂੰਦਾਬਾਂਦੀ ਹੋਵੇਗੀ। 21 ਜੂਨ ਨੂੰ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿੱਚ 6.7mm ਮੀਂਹ ਪਿਆ ਸੀ — ਪਰ ਉਹ ਅਸਲ ਮਾਨਸੂਨ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਬੱਸ ਝਲਕ ਸੀ।

ਕਿਸਾਨ ਭਰਾਵਾਂ ਦਾ ਕੀ ਹਾਲ ਹੈ ?

ਮੀਂਹ ਦੀ ਦੇਰੀ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਅਸਰ ਖੇਤਾਂ ਉੱਤੇ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਝੋਨੇ ਦੀ ਲੁਆਈ ਦਾ ਸਮਾਂ ਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਪਾਣੀ ਬਿਨਾਂ ਖੇਤ ਰੁੱਕੇ ਨੇ।

ਅਤੇ ਇਹ ਕੋਈ ਨਵੀਂ ਗੱਲ ਨਹੀਂ — ਪਿਛਲੇ ਕਈ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਮਾਨਸੂਨ ਦਾ ਸਮਾਂ ਅਤੇ ਮਾਤਰਾ ਬਦਲਦੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਕਦੇ ਲੇਟ, ਕਦੇ ਅਗੇਤਾ, ਕਦੇ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ, ਕਦੇ ਬਹੁਤ ਘੱਟ। Climate change ਦਾ ਇਹੀ ਅਸਰ ਹੈ।

ਗਰਮੀ ਤੋਂ ਬਚਣ ਲਈ ਹੁਣੇ ਇਹ ਕਰੋ

ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਮੀਂਹ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ, ਇਹ ਦਿਨ ਔਖੇ ਨੇ। ਸਵੇਰੇ 11 ਵੱਜੇ ਤੋਂ ਸ਼ਾਮ 4 ਵੱਜੇ ਤੱਕ ਬਾਹਰ ਘੱਟ ਨਿਕਲੋ। ਪਾਣੀ ਖੂਬ ਪੀਓ — ਪਿਆਸ ਲੱਗੇ ਜਾਂ ਨਾ ਲੱਗੇ। ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਅਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦਾ ਖਾਸ ਖਿਆਲ ਰੱਖੋ — ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਸਰੀਰ ਗਰਮੀ ਨੂੰ ਜਲਦੀ ਨਹੀਂ ਝੱਲ ਸਕਦਾ।

ਗੂੜੇ ਰੰਗ ਦੇ ਕੱਪੜੇ ਨਾ ਪਾਓ। ਹਲਕੇ ਸੂਤੀ ਕੱਪੜੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਨੇ। ਅਤੇ ਜੇ ਚੱਕਰ ਆਵੇ ਜਾਂ ਸਿਰਦਰਦ ਹੋਵੇ — ਫ਼ੌਰਨ ਛਾਂ ਵਿੱਚ ਜਾਓ, ਠੰਡਾ ਪਾਣੀ ਪੀਓ।

ਤਾਂ ਮੀਂਹ ਕਦੋਂ ਆਵੇਗਾ — ਆਖਰੀ ਜਵਾਬ

IMD ਦੇ ਅੰਕੜੇ ਸਾਫ਼ ਕਹਿੰਦੇ ਨੇ — ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਮਾਨਸੂਨ 27 ਜੂਨ ਤੋਂ 3 ਜੁਲਾਈ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਆ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਇਸ ਵਾਰ El Niño ਦੇ ਕਾਰਨ ਥੋੜੀ ਦੇਰੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਜੁਲਾਈ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਹਫ਼ਤੇ ਤੱਕ ਰਾਹਤ ਮਿਲਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

ਉਦੋਂ ਤੱਕ ਸਬਰ ਰੱਖੋ। ਮਿੱਟੀ ਦੀ ਖੁਸ਼ਬੂ ਆਉਣ ਵਾਲੀ ਹੈ — ਬੱਸ ਕੁਝ ਦਿਨ ਹੋਰ।